Het zijn barre tijden, dus tijd voor een barre schaakcompositie. Een compositie die als thema heeft de terugtocht van Napoleon uit Moskou.
————
Deze compositie spookt door mijn hoofd sinds het lezen van het boek “1812” van Adam Zamoyski over de huiveringwekkende veldtocht van Napoleon, 199 jaar geleden. Ik wist dat de compositie ooit in het maandblad Jeugdschaak had gestaan. Jeugdschaak werd lang geleden door de knsb uitgegeven voor haar jeugdleden. Nou heb ik de jaargangen 1975-1985 – onder het motto “weggooien kan altijd nog” – wel ergens bewaard, maar ik dacht dat ik de compositie ook eenvoudig terug moest kunnen vinden op internet, quod non. Ik kwam op mijn zoektocht verschillende vermeldingen van het bestaan van de compositie tegen en leerde en passant dat de compositie van de hand is van Alexander Petrov (1794-1867 en jawel, die van de Petrov verdediging, welke in het Nederlands – hoe toepasselijk – de Russische verdediging wordt genoemd), maar de volledige compositie, ho maar.
Gelukkig stuitte ik uiteindelijk op de website van Max Pam, waarop een artikel staat over de (waarschijnlijk niet zo beste) schaakkwaliteiten van Napoleon (en dat weer naar aanleiding van het boek “De kleine keizer” van Martin Bril). In dat artikel staat, als toegift, ook de volledige compositie. Nu ook hier:
###pgn###
[Event “Alexander Petrov: De terugtocht van Napoleon uit Moskou”]
[FEN “3n4/2p3p1/4prB1/n1P5/p1pP1rp1/4b3/1pP1Np1K/1k3N1Q w – – 0 1”]
[PlyCount “27”]
1. Nd2+ Ka2 2. Nc3+ Ka3 3. Ndb1+ Kb4 4. Na2+ Kb5 5. Na3+ Ka6 6. Nb4+
Ka7 7. Nb5+ Kb8 8. Na6+ Kc8 9. Na7+ Kd7 10. Nb8+ Ke7 11. Nc8+ Kf8 12. Nd7+ Kg8
13. Ne7+ Kh8 14. Kg2#
%%%pgn%%%
—————————-
Het is najaar 1812, Napoleon (de zwarte koning) heeft Moskou (b1) ingenomen, maar wordt door de Russische generaal Koetoesov (de witte dame) en, vooral, de Russische winter gedwongen terug te trekken naar het westen, over de Berezina (de diagonaal a8-h1) terug naar Parijs (h8). De kozakken (de witte paarden) helpen graag een handje mee:
1. Pd2+, Ka2 2. Pc3+, Ka3 3. Pdb1+, Kb4 4. Pa2+, Kb5 5. Pa3+, Ka6 6. Pb4+??
Op dit moment had Koetoesov Napoleon natuurlijk met 6. Da8 moeten vangen (dit verwijst naar de slag bij Krasny, waar Koetoesov, zoals algemeen wordt aangenomen, Napoleon niet had mogen laten ontsnappen).
6. …, Ka7 7. Pb5+, Kb8
Napoleon ontsnapt over de Berezina, dankzij een noodbrug die Nederlandse pontonniers voor hem bouwden (zij deden dit zo ongeveer met hun blote handen, staande en zwemmende in het steenkoude water van de Berezina). Het is inmiddels hartje winter in Rusland. Wie wil weten wat het voor in lompen gehulde soldaten betekent om bij -37,5 graden Celcius te worden achtervolgd door kozakken, die leze het boek van Zamoyski.
8. Pa6+, Kc8 9. Pa7+, Kd7 10. Pb8+, Ke7 11. Pc8+, Kf8 12. Pd7+, Kg8 13. Pe7+, Kh8
Napoleon is terug in Parijs. Hoewel Petrov ons wil doen geloven dat Koetoesov en de kozakken Napoleon tot in Parijs achtervolgden, is dat niet zo. De kozakken hadden het, nadat ze Napoleon het Russische Rijk hadden uitgejaagd, te druk met het plunderen van de Pruisische grensgebieden.
14. Kg2 mat.
Een knap staaltje Russische propaganda!